DOLLAR SƏLTƏNƏTİ
rethinkFevral 12, 2008 19:17
1971-ci ildə dollar-qızıl əlaqəsi pozulandan sonra ABŞ yüksək sürətli inkişaf əldə etmişdi. Çap etdiyi kağızlar (dollarlar) sayəsində dünyanın mal və xidmətini ölkəyə çəkərək (istismar edərək) böyük bir səltənət meydana gətirirdi. Bu vəziyyət Soyuq Müharibə dövrünün sonuna qədər sürdü.
Soyuq Müharibə dövrü sonrasında Fransa və Almaniya ABŞ-ın tək başına faydalandığı bu istismar vasitəsinə (ehtiyat pul meydana gətirmə) ortaq olmağa qərar verdilər. ABŞ-ın dollar səltənətinə qarşı bazara Avronu buraxdılar.
Nəticədə, hər iki pul da bir ovuc qlobal elitin kontrolundadır. Ancaq bu kontrol bu iki tərəfin arasında hərb olmayacağı demək deyildir!
Dünyanın ən yüksək mənfəətli işi neft ticarətidir. İndiki halda bu ticarətin böyük bir qismi London və New York birjalarında həyata keçirilir. Hər ikisinin də sahibi Amerikadır və bu ticarətlər də dollar ilə edilir.
1999-cu ildən Avronun dövriyyəyə buraxılması ilə maliyyə kapitalının müstəmləkə döyüşləri də başlanmış oldu. İlk cəphə İraq idi. Səddam neft satışında artıq dollar deyil avro istifadə edəcəyini elan edirdi. Dərhal sonra İran, Rusiya, Venesuela, Liviya və s. kimi neft ixracatçısı ölkələr avrodan istifadədən açıqca danışmağa və qiymətləndirməyə başladılar. İraq 2000-ci ildə neftini avro ilə satmağa başladı. 2002-ci ildə də İraq azqala bütün dollar rezervlərini avroya çevirdi. Bu əməliyyatlardan bir neçə ay sonra İraq işğal edildi. Bütün dünyanın gözü qarşısında ABŞ dollar səltənətini silah gücü ilə qorumağa çalışırdı. Venesuelada Chavez qaçırıldı, xalq küçələrə töküldü, ordu Chavezə sahib çıxmaq məcburiyyətində qaldı. Nəticədə ABŞ üçün böyük bir itki və biabırçılıq oldu.
2000-ci ilin noyabr ayında avro-dollar kursu 0.82 ətrafında idi və aşağı düşürdü. İraq öz neftini avro ilə satmağa başlayınca avronun enişi dayandı. 2003 Avqust ayında İran da bəzi Avropa ölkələrinə avro ilə neft satışına başlayınca avro ciddi bir sıçrama ilə 1.2 səviyyəsini aşdı. İran 2004 ili iyun ayında London və New York neft birjalarına rəqib bir Neft Birjası quracağını açıqladı. Chavez 2006-cı ilin ortalarında Londona etdiyi ziyarətində İran neft birjasına yaxşı baxdığını söylədi. Avropalılar da İranın Neft Birjasına müsbət baxırlar. Zatən, İran neftinin azqala 70 %-ni Avropaya satır. İran isə neft birjasının açılışını təxirə salır. Ancaq əvvəl-axır birjanı açacaq və o zaman da qiyamət qopacaq.
Nəticə olaraq, ABŞ dollarını çox çətin günlər gözləyir. Buna bağlı olaraq da digər ölkələri də çox çətin günlər gözləyir.
Bu zamana qədər dollar səltənətinə güvənən ABŞ`ın indi bu səltənəti yıxılır. ABŞ ciddi iqtisadi problemlər ilə qarşı-qarşıyadır. Çətinliklər qarşısında ABŞ hakimiyyəti nə edəcək?
Məsələn, Yeni ABŞ Dolları deyə bir pul vahidi ortaya çıxara bilərmi? Bu halda dünyanın qalan üçdə ikisinin vay halına!
Ya da dolların avro qarşısında həddən artıq itkisini gözə ala bilərmi? Məsələn, kursun 2-yə çıxması riskinə gedə bilərmi? 2 dollar bir avro olarmı? Bu vəziyyətdə də hər şey alt-üst olar.
Bəs İranı işğal etmək məsələsi necə? Bu cür bir vəziyyət dünya balanslarını alt-üst edən yeni formasiyalar belə ortaya çıxara bilər.
Bu halda digər dövlətlər də ABŞ-a tam təslim olaraq hərəkət etməməlidirlər, dəyişməlidirlər. Çünki ABŞ dəyişir!
Şərhlər(3)
219 oxunma
PUL VƏ SİYASƏT
dollarizm abş birja neft avro


Men de ele bilirdim ki,AMERIKA Iranda demokratiyani berpa etmek isteyir
Fevral 15, 2008 19:40